TUSLA Akademi

Kadın Doğum Obstetrik Aciller: Ektopik Gebelik, Preeklampsi ve Postpartum Kanama

Kadın Hastalıkları ve Doğum, TUSLA bankasında 1.391 soruyla temsil edilen en büyük derslerden biri; ancak bu dersle ilgili daha önce makale yoktu. Bu makale, bankadaki 394 soruluk obstetrik acil çekir...

Bilgi14 dk10 Ağustos 202611 Ağustos 2026

Güven ve Bağlam

Admin · TUSLA Akademi · TUSLA soru bankası boşluk analizi: Kadın Hastalıkları ve Doğum 1.391 soru / 0 makale. Obstetrik acil çekirdeği ~394 soru. 8 gerçek banka sorusu gömüldü. Görsel obstetrik temalı AI kapak ile üretilecek.

Konu Merkezi

Bu yazı daha geniş bir içerik kümesinin parçası. Aynı konuya bağlı seçilmiş yazıları merkez sayfadan takip edebilirsiniz.

Kadın Doğum Obstetrik Aciller: Ektopik Gebelik, Preeklampsi ve Postpartum Kanama

3 Dakikada Özet

Kadın Hastalıkları ve Doğum, TUSLA bankasında 1.391 soruyla temsil edilen en büyük derslerden biri; ancak bu dersle ilgili daha önce makale yoktu. Bu makale, bankadaki 394 soruluk obstetrik acil çekir...

Ektopik gebelikte MTX kriterleri: stabil hasta, kese <4 cm, FKA yok, hCG <5000; bozulan kriter cerrahiyi getirir, rüptür-şokta acil laparotomi şarttır.Preeklampsi tanısı için proteinüri artık şart değil; ağır özellikli preeklampside 34. hafta ve üzeri doğum endikedir.HELLP sendromunun kapısı epigastrik ağrıdır; yönetim MgSO4 + doğum planlamasıdır.Postpartum kanamada astımlıya karboprost, hipertansife metilergonovin yasaktır; ilk basamak bimanuel masaj + oksitosindir.

İçindekiler

Yazı içindeki ana bölümlere hızlıca geçmek için aşağıdaki bağlantıları kullanabilirsiniz.

1. Bir Soru, Üç Dakika: Obstetrik Aciller TUS'un Gizli Net Deposu

Sen bir acil servistesin. Kapıdan 26 yaşında bir kadın geliyor: 6 haftalık amenore, ani başlayan şiddetli sağ alt kadran ağrısı, bayılma hissi. Tansiyon 80/40, nabız 125. Rebound ve defans var. Transvajinal USG'de uterus boş, sağ adnekste 4 cm heterojen kitle ve batında yaygın serbest sıvı. beta-hCG 4200 mIU/mL.

Şimdi dur ve düşün: Bu hastaya ne yaparsın? Metotreksat mı verirsin? Seri hCG mi bakarsın? Bekleme tedavisi mi uygularsın?

Cevap: Acil laparotomi. Bu, rüptüre ektopik gebelik ve hipovolemik şok. Medikal tedavi burada aklına bile gelmemeli.

Bu vaka TUSLA soru bankasındaki gerçek bir sorudan alındı ve Kadın Hastalıkları ve Doğum dersinin en yüksek getirili bloğunun tam ortasında duruyor: obstetrik aciller. Bu makalede ektopik gebelikten preeklampsi-HELLP'ye, postpartum kanamaya kadar uzanan bu bloğu, bankadaki 394 gerçek sorunun şifreleriyle birlikte bitireceğiz. Vaka sorusu çözümünün genel iskeletini henüz kurmadıysan TUS vaka sorularını çözme sanatı rehberimizle başlayabilirsin.

Sınav pratiği: Kadın doğumda "acil" kelimesi geçen her vaka sorusu, stabil hasta ile instabil hastayı ayırt etmeni ölçer. Bu makaledeki anahtar kelimen: hemodinamik stabilite. Aynı stabil-instabil ayrımının kardiyolojideki en net örneğini akut koroner sendrom yaklaşımı rehberimizde adım adım görebilirsin.

---

2. Önce Rakamlar: Kadın Doğum Neden Öncelikli?

TUSLA soru bankasındaki 22.202 soru içinde Kadın Hastalıkları ve Doğum 1.391 soruyla en büyük derslerden biri. Şimdi kritik detay: bu dersin makalesi şu ana kadar yoktu. Yani bu blok, içerik açısından tam bir boşluk.

Daha da önemlisi, sorular tekdüze dağılmıyor. Bankada obstetrik aciller başlığı altında toplanan alt konular şöyle:

Alt KonuSoru Sayısı
Ektopik Gebelik (tüm alt başlıklar)133+
Postpartum Kanama (atoni, yönetim, komplikasyonlar)90+
Preeklampsi ve Eklampsi75+
HELLP Sendromu15+
Toplam (obstetrik acil çekirdeği)394

Yani bu tek makale, kadın doğum sorularının yaklaşık %28'ini kapsayan bir çekirdeği işliyor. Birkaç yüksek yoğunluklu konunun toplamı olan bu blok, "dağınık ezber" değil; mekanizma + şifre ile çözülür.

Sınav pratiği: Kadın doğumda iki soru tipi sana puan kazandırır: "en sık neden/nereye yerleşir" bilgi soruları ve "bu hastada ilk ne yaparsın" yönetim soruları. İkincisi, bu makalenin omurgası.

---

3. Ektopik Gebelik: En Sık Nereye, Neden, Kimde?

Ektopik gebelik, fertilize ovumun endometriyum dışına yerleşmesidir. TUS bu konuyu üç eksende sorar: lokalizasyon, risk faktörleri ve klinik sunum.

Lokalizasyon: "En sık" bilgisi her yıl sorulur

Ektopik gebeliklerin %95'ten fazlası fallop tüplerine yerleşir. Tüp içinde ise sıralama nettir:

YerleşimSıklıkTUS Notu
Ampulla%70-80En sık — ilk akla gelen
İstmus%12Rüptür daha erken ve daha kanamalı
Fimbria%11
İnterstisyelEn nadirRüptürde en şiddetli kanama (uterin artere yakın)
Over, serviks, abdomenÇok nadirAyrı başlıklarda sorulur

Sınav pratiği: "Ektopik gebelik en sık nereye yerleşir?" sorusunun cevabı her zaman ampulla. "En nadir ama en tehlikeli tübal yerleşim" sorusunun cevabı interstisyel. Bu iki bilgiyi birbirine karıştırma.

Risk faktörleri: kısırlık tedavisi ve tüp hasarı

En güçlü risk faktörleri: geçirilmiş ektopik gebelik, tubal cerrahi, pelvik inflamatuar hastalık (PID), intrauterin cihaz (RİA) kullanımı, IVF ve tubal ligasyon. Sigara da riski artırır — fallop tüpünde siliyer fonksiyonu bozar.

Klinik: klasik triad

Amenore sonrası adneksiyel ağrı + vajinal kanama + adneksiyel kitle. Ama dikkat: bu triad her vakada tam değildir — TUS'ta benzer şekilde işleyen diğer patognomonik bulgu şifrelerini derlediğimiz listede görebilirsin. Rüptür öncesi bulgular siliktir; bu yüzden TUS, "fizik muayene ile orantısız tablo" üzerinden değil, stabil vs instabil ayrımı üzerinden sorar.

---

4. Ektopikte Tanı: hCG ve USG'nin Birlikte Okunması

Tanıda iki araç vardır: serum beta-hCG ve transvajinal USG. TUS'un burada sorduğu şey ezber değil, yorumdur.

Sınav pratiği: "Uterus boş, adnekste kitle, hCG 4.200" dediğinde tanı konmuştur; soru artık tanı değil, tedavi sorusudur. Ve tedavinin belirleyicisi hemodinamidir.

---

5. Ektopikte Tedavi: Metotreksat mı, Cerrahi mı?

İşte bloğun kalbi. Ektopik gebelikte tedavi seçimi ikiye ayrılır: medikal (metotreksat) ve cerrahi. TUS bu ayrımı neredeyse her sınavda bir vaka ile sorar.

Metotreksat (MTX) için uygun aday kriterleri

Bu kriterlerden herhangi biri bozulursa MTX başarısızlık riski artar ve cerrahi öne geçer.

Şimdi bankadan gerçek bir soruya bakalım:

> 26 yaşında G1P0, 6 haftalık gebe hasta, hafif sağ alt kadran ağrısı ile başvuruyor. Vital bulguları stabil. Transvajinal USG'de uterus boş, sağ adnekste 2.5 cm çapında, fetal kalp atımı izlenmeyen kitle saptanıyor. Serum beta-hCG 2800 mIU/mL. Batında serbest sıvı yok. En uygun tedavi yaklaşımı nedir? (Şıklar: Bekleme tedavisi / Dilatasyon ve küretaj / Sistemik metotreksat / Acil laparotomi ve salpenjektomi / Laparoskopik salpingostomi)

Cevap: Sistemik metotreksat. Neden? Stabil hasta + kese < 4 cm + FKA yok + hCG < 5.000. Dört kriterin dördü de MTX lehine. Bu soru, kriterleri birebir test eder.

Şimdi aynı konunun diğer yüzü:

> 28 yaşında G1P0, 6 haftalık amenore ve sağ kasık ağrısı. USG'de uterus boş, sağ adnekste 4.5 cm çapında, içinde fetal kalp atımı pozitif olan kitle. beta-hCG 8.500. Hemodinami stabil, serbest sıvı yok. En uygun tedavi nedir? (Şıklar: Çoklu doz MTX / Laparoskopik salpingostomi veya salpinjektomi / Dilatasyon ve küretaj / Tek doz MTX / Bekleme)

Cevap: Laparoskopik cerrahi. FKA varlığı, kitle > 4 cm ve hCG > 5.000 — üçü de MTX için rölatif kontrendikasyon. Gördün mü? Aynı konu, iki zıt vaka. TUS tam olarak bunu yapar: stabil hastada MTX, bozulmuş kriterde cerrahi.

Rüptür ve şok: tartışmasız cerrahi

> 26 yaşında hasta, 6 haftalık amenore sonrası ani şiddetli sağ alt kadran ağrısı ve bayılma hissi ile geliyor. Rebound ve defans var. KB 80/40, nabız 125. USG'de uterus boş, sağ adnekste 4 cm kitle ve yaygın serbest sıvı. hCG 4200. En uygun yönetim? (Şıklar: Tek doz MTX / Dilatasyon ve küretaj / Seri hCG takibi / Bekleme / Acil laparotomi)

Cevap: Acil laparotomi ve cerrahi müdahale. Hipotansiyon + taşikardi + serbest sıvı = rüptüre ektopik + hipovolemik şok. Şoktaki hastada MTX kontrendikedir; vakit kaybetmeden ameliyathane.

Sınav pratiği: Ektopik gebelikte tek karar ağacı: Stabil mi? → Evet: kriterlere bak (kitle, FKA, hCG) → MTX veya laparoskopi. Hayır (şok/rüptür)? → Acil laparotomi. Bu ağacı ezberle, konu biter.

---

6. Preeklampsi: Tanı Artık Proteinüriye Takılı Değil

Preeklampsi, 20. gebelik haftasından sonra yeni başlayan hipertansiyon + organ disfonksiyonu ile karakterize bir gebelik hastalığıdır. Patofizyolojide anahtar kavram: plasental sitotrofoblastların spiral arterleri yeterince remodele edememesi → anti-anjiyogenik faktörler (sFlt-1 gibi) artar, VEGF/PlGF baskılanır → endotel disfonksiyonu ve sistemik vazospazm.

Tanı kriterleri (güncel ACOG/Williams)

Dikkat et: proteinüri artık tanı için şart değil. Eski alışkanlıkla "proteinüri yoksa preeklampsi olmaz" dersen, güncel sorularda yanlış yaparsın.

Ağır özellikli preeklampsi: sınırlar net

Ağır özellikli preeklampsi kriterleri şunlardır:

KriterDeğer
Kan basıncı≥ 160/110 mmHg
Trombosit< 100.000/mm³
Karaciğer enzimleriNormalin 2 katı
Kreatinin> 1.1 mg/dL
Pulmoner ödemVar
Serebral/görsel semptomlarYeni başlayan

Bu tabloyu bankadan bir soruyla netleştirelim:

> 34 haftalık gebe, şiddetli baş ağrısı ile başvuruyor. KB 170/115, proteinüri 3+, trombosit 110.000, AST/ALT 42/38, kreatinin 0.9, NST reaktif. En uygun yönetim? (Şıklar: 37. haftaya kadar beklemek / Betametazon sonrası 48 saat bekleyip doğurtmak / MgSO4 profilaksisi + acil doğum / Sadece hidralazin + taburcu / Yatak istirahati + poliklinik)

Cevap: Magnezyum sülfat profilaksisi başlanarak acil doğum planlamak. KB ≥ 160/110 + şiddetli baş ağrısı = ağır özellikli preeklampsi. 34 hafta ve üzerinde bekleme yok: stabilize et (MgSO4 + antihipertansif) ve doğurt.

Sınav pratiği: "Ağır özellikli preeklampside 34. haftadan sonra yönetim nedir?" → stabilizasyon sonrası doğum. 34 hafta öncesinde ise kortikosteroid + yakın takip (beklemeli yönetim) gündeme gelir. Hafta sayısı sorusunun cevabını belirler.

---

7. Eklampsi ve Magnezyum Sülfat: Dozlar ve Toksisite

Eklampsi = preeklampsi zemininde yeni başlayan jeneralize tonik-klonik nöbet (başka neden yoksa). Tedavi ve profilaksi tek ilaçtır: magnezyum sülfat (MgSO4).

Toksisiteyi tanı: tendon refleksleri ilk kaybolan

MgSO4 toksisitesi sırayla ilerler: derin tendon reflekslerinin kaybı (ilk) → solunum depresyonu → kardiyak arrest. Antidotu kalsiyum glukonattır (IV).

Sınav pratiği: "MgSO4 toksisitesinin ilk bulgusu?" → DTR kaybı. "Antidotu?" → Kalsiyum glukonat. "Eklampside ilk ilaç?" → MgSO4. Bu üç bilgi, konunun tüm sorularını karşılar.

---

8. HELLP Sendromu: Preeklampsinin Ağır Varyantı

HELLP: Hemolysis (hemoliz), Elevated Liver enzymes (karaciğer enzim yüksekliği), Low Platelets (trombositopeni). Preeklampsi zemininde veya preeklampsi olmadan da görülebilir.

Klinik şifre: epigastrik/sağ üst kadran ağrısı + bulantı-kusma + hipertansiyon. Epigastrik ağrı, karaciğerde kapsül gerilmesine bağlıdır — bu, HELLP'nin en klasik başvuru yakalayıcısıdır.

Laboratuvar: LDH yüksekliği + şistositler (hemoliz), AST/ALT yükselmesi, trombosit < 100.000.

Bankadan gerçek soru:

> 34 haftalık gebe, şiddetli epigastrik ağrı ve görme bulanıklığı ile geliyor. KB 165/110. AST 145, ALT 130, LDH 720, trombosit 82.000, periferik yaymada şistositler. En uygun yönetim? (Şıklar: Hidralazin + poliklinik / 37. haftaya kadar bekleme / MgSO4 + doğum planlaması / Acil plazmaferez / Trombosit transfüzyonu + 48 saat sonra değerlendirme)

Cevap: Magnezyum sülfat başlanması ve doğumun planlanması. Hemoliz (LDH, şistosit) + karaciğer enzim yüksekliği + trombositopeni = HELLP. 34. haftada bekleme kontrendikedir; MgSO4 ile stabilize edip doğurt.

Sınav pratiği: HELLP'de "ilk adım" her zaman MgSO4 + doğum planlaması. Plazmaferez yalnızca doğum sonrası düzelmeyen, refrakter vakalarda gündeme gelir — TUS'ta doğru cevap olarak karşına çıkması çok nadirdir.

---

9. Postpartum Kanama: 4T ile Sistematik Yaklaşım

Postpartum kanama (PPK), vajinal doğumda ≥ 500 mL, sezaryende ≥ 1.000 mL kan kaybıdır. TUS bu konuyu "4T" çatısı altında sorar:

TNedenSıklık
TonusUterin atoniEn sık (%70)
TissueRetine plasenta parçası, plasenta akreataSık
TraumaLaserasyonlar, uterus rüptürü, inversiyonSık
ThrombinKoagülopati (DIC, von Willebrand)Nadir ama ölümcül

Atoni: yumuşak, hamur kıvamında fundus

Atoni risk faktörleri: polihidramniyoz, çoğul gebelik, makrozomi, uzamış doğum, yüksek parite, genel anestezi, uterus relaksanları (MgSO4, tokolitikler). Muayene bulgusu karakteristiktir: fundus yumuşak (hamur kıvamında) ve göbek üzerinde.

Bankadan vaka:

> 34 yaşında G4P3, 4.100 gram bebek doğuruyor. Plasenta ayrıldıktan sonra vajinal kanama artıyor. Fundus umbilikusun 3 parmak üzerinde ve yumuşak. KB 90/50, nabız 115. İlk ve en uygun işlem? (Şıklar: Acil histerektomi / Bimanuel uterin masaj + IV oksitosin / Bakri balon / Uterin arter embolizasyonu / IV metilergonovin bolus)

Cevap: Bimanuel uterin masaj ve intravenöz oksitosin infüzyonu. Makrozomi + yüksek parite + yumuşak fundus = atoni. İlk basamak masaj + oksitosindir. Dikkat: metilergonovin asla IV bolus verilmez.

---

10. PPK'da İlaç Sırası ve Kontrendikasyonlar: TUS'un Favori Tuzağı

Uterotoniklerin kontrendikasyonları, bu konunun en çok sorulan kısmıdır. Çünkü TUS burada iki klasik tuzağı kurar: astımlı hastaya karboprost, hipertansif hastaya metilergonovin.

İlaçMekanizmaKontrendikasyon
Oksitosinİlk basamak; uterus üst segment reseptörleriNadir (yüksek dozda ADH benzeri etki → hiponatremi)
MetilergonovinErgot alkaloidi; vazokonstriktörHipertansiyon, preeklampsi — asla IV bolus
Karboprost trometaminPGF2-alfa analoğuAstım (bronkokonstriksiyon)
MisoprostolPGE1 analoğuNispeten güvenli; ateş yapabilir
Traneksamik asitAntifibrinolitikTromboemboli riski (dikkatli)

Bankadaki iki gerçek soru bu tabloyu birebir test ediyor:

> 3.900 gram bebek doğurtan G3P3 hastada plasenta sonrası şiddetli kanama; uterus yumuşak (atoni). Masaj ve oksitosine rağmen kanama sürüyor. Özgeçmişinde şiddetli astım var. Hangi ilaç KONTRENDİKE? (Şıklar: Metilergonovin / Misoprostol / Karboprost trometamin / Traneksamik asit / Kristaloid)

Cevap: Karboprost trometamin. PGF2-alfa bronkokonstriksiyon yapar; astımlıda kontrendikedir.

> 39 haftalık, 4.200 gram bebek doğurtan, astım + kronik hipertansiyon öykülü multipar hastada atoniye bağlı kanama sürüyor. Masaj + oksitosin sonrası hangi ilaç kontrendike? (Şıklar: Metilergonovin ve Karboprost (A ve C) / Misoprostol / Traneksamik asit)

Cevap: A ve C — ikisi de. Metilergonovin hipertansiyonda, karboprost astımda kontrendike. Bu hastada ikisi de yasak.

Sınav pratiği: Uterotonik sorusu gördüğünde önce özgeçmişe bak: astım → karboprost yasak, hipertansiyon → metilergonovin yasak. Bu iki cümle, PPK farmakolojisi sorularının tamamını çözer.

---

11. PPK'da Cerrahi Basamaklar: Konservatiften Radikale

İlaçlara yanıt yoksa basamaklar şöyle ilerler:

  1. Uterin kompresyon: bimanuel masaj, fundal kompresyon
  2. Bakri balon / intrauterin balon tamponad (konservatif cerrahi öncesi)
  3. Uterin kompresyon sütürleri: B-Lynch sütürü
  4. Uterin arter ligasyonu, internal iliak arter ligasyonu
  5. Histerektomi (hayat kurtarıcı son basamak; kanama kontrolü başarısızsa gecikmeden)

Uterin arter embolizasyonu, hemodinamisi stabil seçilmiş hastalarda girişimsel radyoloji seçeneğidir — akut şoktaki hastada öncelik değildir.

Sınav pratiği: Basamak sıralaması sorulduğunda: masaj + oksitosin → diğer uterotonikler → balon tamponad → B-Lynch/arter ligasyonu → histerektomi. Histerektomi en son ve en radikal; ama "kanama durmuyor, hasta kötüleşiyor" diyorsa vakit kaybetmeden yapılır.

---

12. Master Checklist: Obstetrik Aciller

Sınavdan önceki gece bu listeyi gözden geçir:

---

13. Sonuç: Üç Acil, Tek Mantık

Ektopik gebelik, preeklampsi-HELLP ve postpartum kanama... Üçü farklı hastalık ama TUS'ta tek mantıkla soruluyor: hemodinamik stabiliteyi ve zamanlamayı doğru okumak. Stabil hastada kriterlere bakıp medikal/konservatif kal, instabil hastada gecikmeden cerrahiye git. 34. hafta eşiğini unutma; astım ve hipertansiyon öyküsünü her zaman sorgula.

Bu makaledeki 7 gerçek soru, bankadaki 394 obstetrik acil sorusunun temsilcileri. Bunları çözebiliyorsan, blok senin. Şimdi sıra sende: kendi başına bir "stabil mi, instabil mi?" sorusu yaz ve karar ağacını uygula.

Sınav pratiği: Son tekrar cümlesi: "Obstetrik acilde önce stabilite, sonra kriterler, sonra hafta." Bu üç kelimeyi hatırlarsan, kadın doğumun en yüksek getirili bloğunda kaybetmezsin.

---

Sıkça Sorulan Sorular

1. Ektopik gebelikte metotreksat hangi hastalarda verilir?

Hemodinamik olarak stabil, rüptür bulgusu olmayan; kese çapı < 4 cm, fetal kalp atımı olmayan ve beta-hCG < 5.000 mIU/mL olan hastalarda tek doz MTX uygulanır. Kriterler bozuldukça cerrahi öne geçer.

2. Ektopik gebeliğin en sık yerleşim yeri neresidir?

Fallop tüpünün ampulla bölümü (%70-80). Ektopiklerin %95'ten fazlası tübaldir; tüp içinde en sık ampulla, en nadir interstisyel bölge yerleşimidir.

3. Preeklampsi tanısı için proteinüri şart mı?

Hayır. Güncel kılavuzlara göre 20. haftadan sonra yeni başlayan hipertansiyon + organ disfonksiyonu bulgularından (trombositopeni, renal yetmezlik, karaciğer fonksiyon bozukluğu, pulmoner ödem, serebral/görsel semptomlar) en az biri preeklampsi tanısı koydurur.

4. Ağır özellikli preeklampside doğum zamanlaması nedir?

  1. gebelik haftası ve üzerinde, MgSO4 ve antihipertansif ile stabilizasyon sonrası doğum endikedir. 34 hafta altında kortikosteroid verilip beklemeli yönetim uygulanabilir.

5. HELLP sendromunun klasik başvuru bulgusu nedir?

Şiddetli epigastrik veya sağ üst kadran ağrısı. Laboratuvarda hemoliz (LDH yüksekliği, şistositler), karaciğer enzim yüksekliği ve trombositopeni görülür; yönetim MgSO4 ile stabilizasyon ve doğumdur.

6. Postpartum kanamada hangi uterotonik hangi hastada kullanılmaz?

Karboprost trometamin (PGF2-alfa) astımlı hastalarda bronkokonstriksiyon yaptığı için kontrendikedir. Metilergonovin hipertansif/preeklamptik hastalarda vazokonstriksiyon nedeniyle kontrendikedir ve asla IV bolus uygulanmaz.

Bu makale TUSLA Akademi için hazırlanmıştır. Sorular, TUSLA soru bankasındaki gerçek TUS tarzı sorulardan alınmıştır; tıbbi içerik Williams Obstetrics ve güncel ACOG kılavuzlarına dayanır.

---

İlgili Konular

Bu Yazıdan Sonra

Okumayı bitirdikten sonra seni bir sonraki mantıklı adıma taşıyan seçilmiş bağlantılar.

Benzer Yazılar

Aynı konu kümesinde ilerlemek için seçilmiş ilgili Akademi yazıları.