TUS Çalışma Programı ve Planlama Rehberi
TUS çalışma programı nasıl hazırlanır? 3, 4 ve 6 aylık planlarda günlük soru sayısı, tekrar ritmi ve deneme takvimi nasıl kurulur; sürdürülebilir plan çerçevesi.
1. Ortopedi Neden "Küçük Staj" Değil, Büyük Fırsat?
"Küçük stajlar" adı yanıltıcı. Havuzda Ortopedi ve Travmatoloji tek başına 377 soru üretiyor ve bu soruların büyük kısmı birbirinin kopyası gibi tekrar ediyor. Yani az sayıda konuyu derinlemesine bilmek, burada orantısız net kazandırıyor.
En çok soru üreten iki başlığa bak: kompartman sendromu (116 + 23 = 139 soru) ve gelişimsel kalça displazisi (84 soru). İkisi de tekrarlayan vaka kalıplarıyla geliyor. Bu iki konuyu şifreleriyle oturttuysan, ortopedinin neredeyse üçte ikisini çözdün.
Başlangıç için bankadan gerçek bir soru:
> "Tibia şaft kırığı nedeniyle alçı uygulanan bir hastada gelişen akut kompartman sendromu ile ilgili; I. En erken ve en güvenilir klinik bulgu, analjeziklere yanıt vermeyen orantısız ağrıdır. II. Distal nabızların alınamaması tanıyı kesinleştiren en erken bulgudur. III. İlgili kompartmandaki kasların pasif gerilmesi ile şiddetli ağrı oluşması karakteristiktir. ifadelerinden hangileri doğrudur?"
Cevap: I ve III. Klasik "5P" listesinin en büyük tuzağı şu: nabızsızlık çok geç bir bulgudur ve geri dönüşümsüz hasarı gösterir. Erken dönemde nabızlar palpabl olur, hatta kapiller dolum normaldir. Bu yüzden II yanlıştır.
Sınav pratiği: Kompartman sorusunda nabız bilgisi veriliyorsa, sınav seni "nabız var, o zaman kompartman yok" tuzağına çekmeye çalışıyordur. Orantısız ağrı + pasif germe ağrısı varsa tanı kompartmandır; nabız varlığı ekarte ettirmez.
---
2. Sayısal Gerçekler: 377 Soru Nereye Dağılıyor?
Soru bankasından çıkan gerçek alt konu dağılımı şöyle:
| Ortopedi Alt Konusu | Soru Sayısı | Not |
|---|---|---|
| Kompartman Sendromu | 116 | Tek başına en büyük blok |
| Gelişimsel Kalça Displazisi (GKD) | 84 | Yaş bazlı muayene bulguları |
| Akut Kompartman Sendromu | 23 | Kompartmanla birlikte 139 soru |
| Osteoartrit (yönetim, radyoloji, rehabilitasyon) | 40 | Evreleme + tedavi basamakları |
| Osteoporoz (tanı, risk, farmakoloji) | 35 | DEXA ve tedavi seçimi |
| Ankilozan Spondilit | 11 | Aksiyel tutulum, radyoloji |
| Femur Boyun Kırıkları | 3 | Yaş ve damar anatomisi |
| Diz Bağ Yaralanmaları | 3 | Ön çapraz bağ, menisküs |
| Pediatrik Kırıklar / Salter-Harris | 3 | Fizis hasarı sınıflaması |
Bu tablo çalışma planını doğrudan veriyor: kompartman ve GKD'ye çalışma süresinin yarısını ayır, kalanı osteoartrit, osteoporoz ve travma temel taşlarına böl. Bu iki konu hem sayıca büyük hem de öğrenmesi en kolay konular — çünkü tekrarlayan üç-dört vaka kalıbı var.
Sınav pratiği: Küçük stajlarda "sayı = öncelik" kuralı geçerli, ama tek istisnası travmadır: az soru gelse bile femur boyun kırığı, omuz çıkığı ve açık kırık gibi başlıklar genel cerrahi ve acil sorularıyla birlikte karşına çıkar.
---
3. Kompartman Sendromu: Patofizyoloji ve 5P Tuzağı
Mekanizmayı tek cümlede tut: kapalı ve genişlemeyen bir fasyal kompartmanda basınç artar → kapiller perfüzyon düşer → kas ve sinir iskemisi başlar. Fasyalar elastik değildir; bu yüzden az miktarda ödem bile basıncı kritik düzeye çıkarır.
| Bulgu (5P) | Sıklık / Zamanlama | Yorum |
|---|---|---|
| Pain (orantısız ağrı) | Erken, en güvenilir | Analjezikle geçmez, pasif germe artırır |
| Pallor | Erken-orta | Cilt soluk, kapiller dolum uzamış |
| Paresthesia | Erken-orta | Sinir iskemisinin ilk işareti |
| Paralysis | Geç | Motor fonksiyon kaybı, geri dönüşümsüz dönem |
| Pulselessness | Çok geç | Ana arter akımı korunmuş olabilir — tanıyı ekarte ettirmez |
Basınç eşiği: Tanı kliniktir; ölçüm yapılacaksa delta basınç (diyastolik basınç - kompartman basıncı) kullanılır. Delta basınç 30 mmHg'nin altına düşerse iskemi riski belirgindir ve fasiyotomi endikasyonu doğar. Mutlak basınç eşikleri (ör. 30 mmHg) tek başına yeterli değildir çünkü hipotansif hastada daha düşük basınçta bile perfüzyon bozulur.
Tedavide sıralama nettir:
- Tüm dış basıyı kaldır (alçı, atel, bandaj gevşet).
- Ekstremiteyi kalp seviyesinde tut — elevasyon kontrendikedir, perfüzyon basıncını düşürür.
- Oksijenizasyon ve normotansiyonu sağla, hipotansiyondan kaçın.
- Klinik şüphe + yüksek basınç → acil fasiyotomi (dört kompartmanın tamamı açılır).
Sınav pratiği: "Elevasyon yapılır mı?" sorusunun cevabı hayırdır. Kompartmanda ilk müdahale alçının açılması, kesin tedavi fasiyotomidir. Beklenerek tekrar değerlendirme yapılması yanlış seçenektir.
---
4. Kompartman Vakaları: İki Gerçek Soru, İki Karar Noktası
> "22 yaşında erkek hasta, araç dışı trafik kazası sonrası sağ tibia şaft kırığı nedeniyle alçıya alınıyor. Alçı sonrası 4. saatte yaralanmanın şiddetiyle orantısız, çok şiddetli ve analjeziklere yanıt vermeyen ağrı başlıyor. Ayak parmaklarının pasif ekstansiyonu ile şiddetli ağrı tetikleniyor. Nabızlar palpabl ve kapiller dolum normal. Bu aşamada yapılması gereken en uygun yaklaşım hangisidir?"
Doğru cevap: Alçının hemen açılması ve kompartman basınç ölçümü/fasiyotomi planlanması. Soru bilerek "nabızlar palpabl, kapiller dolum normal" diyor; bu, tanıyı dışlamak için değil, seni yanlış yönlendirmek için yazılmıştır. Analjezik dozunu artırmak veya ekstremiteyi elevate etmek zarar verir.
> "22 yaşında erkek hasta motosiklet kazası sonrası sağ tibia şaft kırığı ile alçı atel takibinde. 6. saatte atel içinde artan şiddetli ağrı; analjeziklere yanıt yok, pasif ayak parmak ekstansiyonu ile ağrı şiddetleniyor (stretch pain), krus anterior kompartmanda gerginlik saptanıyor. Dorsalis pedis ve tibial posterior nabızları palpabl. Bir sonraki en uygun yaklaşım nedir?"
Doğru cevap: Acil fasyotomi yapılması. Burada klinik tablo netleşmiştir: 6. saat, artan ağrı, stretch pain, kompartman gerginliği. Nabız varlığı kararı değiştirmez.
İkinci sorudan sonra şunu unutma: kompartman sendromu ilerlerse kas yıkımı → rabdomiyoliz → miyoglobinüri → akut böbrek hasarı zinciri başlar. Bu yüzden geç vakalarda idrar rengini ve kreatin kinaz düzeyini takip etmek gerekir; akut böbrek hasarında prerenal-ATN ayrımı rehberi bu komplikasyonun laboratuvar okumasını anlatıyor.
Sınav pratiği: Kompartman vaka sorularında karar eşiği şudur: orantısız ağrı + pasif germe ağrısı varsa alçıyı aç; gerginlik ve nörolojik bulgu eklendiyse fasiyotomi. Bulgular kompartmanı düşündürürken "bekle ve izle" seçeneği her zaman yanlış şıkktır.
---
5. Gelişimsel Kalça Displazisi: Yaşa Göre Bulgu Haritası
GKD soruları neredeyse tamamen "yaş → hangi muayene bulgusu" eşleştirmesidir. Tabloyu bir kez öğren, tüm varyasyonları çözersin.
| Yaş | En Güvenilir Bulgu | Neden |
|---|---|---|
| 0-3 ay | Barlow (çıkarma) ve Ortolani (yerine oturtma) | Yumuşak dokular esnek, kalça redukte edilebilir |
| 3 aydan sonra | Abduksiyon kısıtlılığı, asimetrik gluteal kıvrım | Kontraktür nedeniyle Barlow/Ortolani negatifleşir |
| Yürüme sonrası | Kısalık, Trendelenburg yürüyüşü, ördekvari yürüyüş, lomber lordoz artışı | Kalça artık redukte edilemez |
Bunu bankadan gerçek bir soruyla test edelim:
> "GKD şüphesi olan farklı yaşlardaki bebeklerin muayene bulguları tabloda verilmiştir: K (2 haftalık) Barlow testi pozitif; L (1 aylık) Ortolani testi pozitif; M (8 aylık) abduksiyon kısıtlılığı; N (14 aylık) Trendelenburg yürüyüşü. Bu tabloya göre hangi bebeklerde GKD açısından patolojik bir durum olduğu söylenebilir?"
Doğru cevap: Hepsi (D). İlk 2-3 ayda Barlow ve Ortolani en değerli testlerdir ve pozitiflikleri patolojiktir. 3 aydan sonra bu testler yumuşak doku kontraktürü nedeniyle negatifleşir; o dönemde abduksiyon kısıtlılığı, yürüme başladıktan sonra ise Trendelenburg yürüyüşü, kısalık ve ördekvari yürüyüş görülür. Tablodaki dört bulgu da kendi yaş grubunda patolojiktir.
Tanı ve Tedavi Basamakları
- Tarama: Tüm yenidoğanlar fizik muayene ile taranır. Risk faktörleri: kız cinsiyet, makat gelişi, ilk bebek, aile öyküsü, oligohidramnios, kundaklama.
- Görüntüleme: 4-6 haftadan sonra ultrasonografi (Graf); 4-6 aydan sonra pelvis grafisi.
- Tedavi: 0-6 ay → Pavlik bandajı; 6-18 ay → kapalı redüksiyon + spika; 18 aydan büyük veya başarısız → açık redüksiyon ve gerekirse pelvik/femoral osteotomi.
Sınav pratiği: "Neden kundaklama önerilmez?" sorusunun cevabı mekanizmadır: bacakları düz ve sıkı saran kundak, kalçayı ekstansiyon-adduksiyona zorlayarak GKD riskini artırır. Tedavi yaşına göre basamak sorusu ise her yıl aynı şekilde gelir.
---
6. Pediatrik ve Travmatik Ortopedinin Diğer Şifreleri
| Durum | Klasik İmza | Yönetim |
|---|---|---|
| Pes ekinovarus (clubfoot) | Adduksiyon + inversiyon + ekinus | Ponseti yöntemi (seri alçı, ± Aşil tenotomisi) |
| Legg-Calvé-Perthes | 4-8 yaş erkek, kalça ağrısı + topallama, femoral başta AVN | Aktivite kısıtlaması, osteotomi |
| Slipped capital femoral epiphysis | Obez ergen, dış rotasyonda kalça | İn situ fiksasyon (acil) |
| Osgood-Schlatter | Aktif ergen, tibial tüberkül ağrısı | Konservatif |
| Salter-Harris I | Fizis düzleminde ayrılma | Genellikle iyi prognoz |
| Salter-Harris II | Fizis + metafiz parçası (en sık) | İyi prognoz |
| Salter-Harris III | Fizis + epifiz (eklem içi) | Artrit ve büyüme hasarı riski |
| Salter-Harris IV | Metafiz + fizis + epifiz | Cerrahi redüksiyon |
| Salter-Harris V | Fizis crush (kompresyon) | En kötü prognoz (büyüme durması) |
Sınav pratiği: Salter-Harris'te iki uç nokta sorulur: en sık tip II, en kötü prognoz tip V. Çocuk kırıklarında "eklem içi tutulum var mı?" sorusu tedavi kararının anahtarıdır.
---
7. Osteoartrit: Tanı ve Radyolojik Evreleme
Osteoartrit (OA) dejeneratif bir eklem hastalığıdır; inflamatuar artritlerden ayrımı sınavın favori sorusudur.
| Özellik | Osteoartrit | Romatoid Artrit |
|---|---|---|
| Sabah sertliği | < 30 dakika | > 1 saat |
| Tutulan eklemler | DİE ve PİE, birinci MTP | MCP, PİE (DİE korunur) |
| Nodüller | Heberden (DİE), Bouchard (PİE) | Romatoid nodül |
| Radyoloji | Eklem aralığı daralması, osteofit, subkondral skleroz | Jukstaartiküler osteoporoz, erozyon |
| Seroloji | RF negatif, anti-CCP negatif | RF ve anti-CCP pozitif |
> Gerçek soru: "El ağrısı olan 62 yaşındaki kadın hastada sabah sertliği 15 dakika, tutulan eklemler DİE ve PİE; DİE'lerde sert nodüller (Heberden); radyolojide eklem aralığında daralma, subkondral skleroz, osteofitler; RF ve anti-CCP negatif. En olası tanı hangisidir?"
Doğru cevap: Eroziv osteoartrit. Çünkü tablo baştan sona OA lehinedir: kısa sabah sertliği, DİE tutulumu ve Heberden nodülleri. Romatoid artrit DİE eklemleri korur, sabah sertliği uzundur ve seroloji pozitifliği beklenir.
Kellgren-Lawrence evrelemesi:
| Evre | Radyolojik Bulgu |
|---|---|
| 1 | Şüpheli eklem aralığı daralması, olası osteofit |
| 2 | Belirgin osteofit, minimal daralma |
| 3 | Orta derecede daralma, subkondral skleroz, deformite |
| 4 | İleri daralma, büyük osteofit, belirgin skleroz, kemik uç deformitesi |
Sınav pratiği: "DİE tutulumu + Heberden" → OA; "MCP tutulumu + uzun sabah sertliği + RF pozitif" → RA. Bu iki cümleyi beden dili gibi öğren, çünkü el radyolojisi soruları bu ayrımla başlıyor.
---
8. Osteoartrit Yönetimi: Evre Tedaviyi Nasıl Değiştirir?
İki gerçek soruyu yan yana koyalım; aralarındaki fark tüm yönetim mantığını öğretiyor.
> "62 yaşında kadın, 2 yıldır sağ diz ağrısı; hareketle artıyor, dinlenmekle azalıyor, sabah tutukluğu 15 dakikadan kısa. Muayenede krepitasyon var. Ayakta basarak çekilen grafide eklem aralığında belirgin daralma, çok sayıda osteofit, subkondral skleroz; Kellgren-Lawrence Evre 3. En uygun yaklaşım hangisidir?"
Doğru cevap: Eklem koruma prensipleri, kuadriseps güçlendirme egzersizleri ve parasetamol. Evre 3'te ilk basamak cerrahi değil konservatiftir: hasta eğitimi, kilo kontrolü, kuadriseps güçlendirme ve basit analjezi. Artroplasti konservatife yanıtsız Evre 4 hastalarda düşünülür.
> "70 yaşında kadın, dizlerinde 10 yıldır ağrı, son 6 aydır istirahatte de var; Kellgren-Lawrence Evre 4, WOMAC ağrı skoru 19/20, 15 derece fleksiyon kontraktürü, NSAİİ-fizik tedavi-intraartiküler enjeksiyonlara yanıtsız. En uygun bir sonraki adım hangisidir?"
Doğru cevap: Total diz artroplastisi. Burada üç kriter birden tamamlanmış: son evre radyoloji, istirahat ağrısı ve tüm konservatif yöntemlerin denenip başarısız olması. Yüksek tibial osteotomi genç ve tek kompartman tutulumu olan hastalar içindir.
| Basamak | Tedavi |
|---|---|
| Non-farmakolojik | Hasta eğitimi, kilo kontrolü, eklem koruma, kuadriseps egzersizi, yüzme |
| Farmakolojik (ilk) | Parasetamol, topikal NSAİİ; gerekirse oral NSAİİ |
| İntraartiküler | Kortikosteroid (kısa süreli rahatlama), hyaluronik asit |
| Cerrahi | Artroskopik debridman (seçilmiş olgular), osteotomi (genç, tek kompartman), artroplasti (ileri evre) |
Sınav pratiği: "Evre → tedavi" sorusunda mantık şudur: Evre 1-3 = konservatif ön planda; Evre 4 + yanıtsız konservatif = artroplasti. Acil artroplasti veya uzun süreli immobilizasyon her zaman yanlış şıkktır.
---
9. Osteoporoz: DEXA, Risk ve Farmakoloji
| Kavram | Detay |
|---|---|
| Tanı | DEXA ile T-skoru: -1 ile -2.5 arası osteopeni, ≤ -2.5 osteoporoz |
| Kimde taranır | 65 yaş üstü kadın, 70 yaş üstü erkek, risk faktörlü genç hasta |
| Risk faktörleri | İleri yaş, düşük BMI, erken menopoz, sigara, alkol, glukokortikoid, hareketsizlik |
| Biyokimya | Kırık olmadan kalsiyum normal olabilir; ALP ve PTH ikincil nedenler için bakılır |
| Kırık bölgesi | Vertebra (kompresyon), femur boynu (en ciddi), distal radius (Colles) |
Farmakoloji mantığı:
- Antirezorptifler: Bifosfonatlar (alendronat, zoledronik asit), denosumab (RANKL inhibitörü), selektif östrojen reseptör modülatörleri. Kemik yıkımını azaltırlar.
- Anabolikler: Teriparatid (PTH 1-34 analoğu) ve abaloparatid — kemik yapımını artırırlar; ciddi osteoporoz veya bifosfonat başarısızlığında tercih edilir.
- Yan etki notu: Bifosfonatlarda özofajit (aç karnına, dik pozisyonda, bol su ile alınmalı), uzun kullanımda osteonekroz ve atipik kırık; denosumab aniden kesilirse rebound kırık riski.
Sınav pratiği: Glukokortikoid kullanan hastada osteoporoz sorusu gelirse ilk akla gelmesi gereken "en sık ikincil neden"dir. Kırık riski en yüksek bölge femur boynudur; ancak en sık kırık vertebra kompresyon kırığıdır — ikisi farklı sorulur.
---
10. Travma: Kırık, Çıkık ve Nörovasküler Eşleşmeler
| Yaralanma | Kritik Detay |
|---|---|
| Femur boyun kırığı | Retinaküler damarlar bozulur → AVN; yaş arttıkça kaynama şansı azalır |
| Femur cisim kırığı | Kan kaybı 1-1.5 L olabilir; yağ embolisi riski |
| Ön omuz çıkığı | Aksiller sinir hasarı, anteroinferior çıkık |
| Posterior omuz çıkığı | Nöbet/travma sonrası; ışık (lightbulb) görünümü |
| Diz çıkığı | Popliteal arter yaralanması — acil damar değerlendirmesi |
| Tibia şaft kırığı | Kompartman sendromu; Gustilo sınıflaması açık kırıkta |
| Monteggia | Ulna kırığı + radius başı çıkığı (interosseöz sinir) |
| Galeazzi | Radius kırığı + distal radioulnar eklem çıkığı |
| Yüzücü kırığı | Skafoid — AVN riski yüksek |
Açık kırık — Gustilo-Anderson: Tip I (1 cm altı, minimal kontaminasyon), Tip II (1-10 cm, orta), Tip IIIA (geniş yumuşak doku kaybı, örtülebilir), IIIB (örmesiz, flep gerekir), IIIC (damar yaralanması). Tedavinin temeli: erken antibiyotik, tetanoz proflaksisi, bol yıkama ve irrigasyon, acil debridman ve kırık fiksasyonu.
Ekstremiteyi besleyen kas fizyolojisini ve kasılma mekanizmalarını da bilmek işini iki kat kolaylaştırır; çünkü kompartman tablosunda kas lifi tipleri ve enerji sistemlerinden soru geliyor.
Sınav pratiği: Sinir-kırık eşleşmesi klasiktir: humerus gövde kırığı → radial sinir ("düşük el"), humerus boyun → aksiller sinir, femur boyun → AVN, dirsek çıkığı → ulnar sinir, diz çıkığı → popliteal arter. Bu listeyi tek satır olarak ezberle.
---
11. Ankilozan Spondilit, Septik Artrit ve Kemik Tümörleri
Ankilozan spondilit (AS): Aksiyel iskeleti tutan enflamatuar hastalıktır. Klasik özellikler:
- Enflamatuar bel ağrısı: istirahatte ve gece artar, hareketle azalır, 45 yaşından önce başlar, sabah tutukluğu uzundur.
- Radyolojide sakroiliit, vertebralarda bambu kamış görünümü, sindesmofitler.
- Işıkla iyileşen üveit, psoriazis ve inflamatuar bağırsak hastalığı ile birliktelik.
- Biyomekanik ayrımı: mekanik bel ağrısı hareketle artar ve dinlenmekle azalır; enflamatuar bel ağrısı tam tersidir.
Septik artrit: Ateş + tek eklemde şişlik + hareketle ciddi ağrı → eklem aspirasyonu yapılır. Beyaz küre çok yüksek, Gram boyama pozitif; etken çoğunlukla S. aureus (genç cinsel aktif hastada gonokok da düşün). Tedavi: drenaj + intravenöz antibiyotik. Komplikasyon: kıkırdak yıkımı, septik şok.
Kemik tümörleri:
| Tümör | Yaş / Yerleşim | Klasik Bulgu |
|---|---|---|
| Osteosarkom | Ergen, metafiz (diz çevresi) | Gece ağrısı, Codman üçgeni, güneş ışını (sunburst) görünümü |
| Ewing sarkomu | Çocuk/ergen, diafiz | Saç soğanı (onion-skin) periost reaksiyonu, t(11;22) |
| Kondrosarkom | Yetişkin, gövde, aksiyel | Ağrısız kitle, halka-ters halka kalsifikasyon |
| Dev hücreli tümör | Epifiz (yetişkin) | Buzlu cam, eklem yakını |
| Osteoid osteoma | Genç, nokturnal ağrı | Aspirinle geçen gece ağrısı (patognomonik) |
| Multipl miyelom | İleri yaş | Litik lezyonlar, M proteini, hiperkalsemi |
Sınav pratiği: "Aspirinle geçen gece ağrısı" → osteoid osteoma. "Ergende diz çevresi metafiz + güneş ışını" → osteosarkom. "Çocukta diafiz + saç soğanı" → Ewing sarkomu. Bu üç kalıp sınavda neredeyse sabittir.
---
12. Master Checklist: Ortopedide Sıfır Kayıp
- [ ] Kompartman 5P: Ağrı en erken, nabızsızlık en geç — nabız varlığı ekarte ettirmez
- [ ] Kompartman tedavisi: Dış basıyı kaldır, elevate ETME, delta basınç < 30 mmHg → acil fasiyotomi
- [ ] Kompartman komplikasyonu: Rabdomiyoliz → miyoglobinürik AKI zinciri
- [ ] GKD yaş bulguları: 0-3 ay Barlow/Ortolani, 3 aydan sonra abduksiyon kısıtlılığı, yürümede Trendelenburg
- [ ] GKD tanı-tedavi: Graf USG 4-6 hafta, pelvis grafisi 4-6 ay; Pavlik → kapalı redüksiyon → açık redüksiyon
- [ ] Salter-Harris: En sık tip II, en kötü prognoz tip V; eklem içi tutulum = cerrahi
- [ ] OA vs RA: DİE + kısa sabah sertliği + osteofit = OA; MCP + uzun sertlik + RF pozitif = RA
- [ ] Kellgren-Lawrence: Evre 3 konservatif, Evre 4 + yanıtsız tedavi = artroplasti
- [ ] Osteoporoz: T-skoru ≤ -2.5; antirezorptif vs anabolik ayrımı; glukokortikoid ikincil neden
- [ ] Travma eşleşmeleri: Femur boyun → AVN; ön omuz çıkığı → aksiller siner; diz çıkığı → popliteal arter
- [ ] Açık kırık: Gustilo sınıflaması + erken antibiyotik + debridman
- [ ] Kemik tümörleri: Aspirinle geçen gece ağrısı (osteoid osteoma), sunburst (osteosarkom), onion-skin (Ewing)
- [ ] AS: Enflamatuar bel ağrısı (hareketle azalır), sindesmofit, sakroiliit
---
13. Sonuç: Az Konu, Çok Net
Ortopedi ve travmatolojinin 377 sorusu korkutucu görünüyor ama dağılıma bakınca tablo netleşiyor: kompartman (139) + GKD (84) = soruların büyük kısmı. Bu iki konunun vaka kalıplarını öğrendiğinde, ortopedi sınavın en minnettar derslerinden biri hâline gelir.
Daha geniş bir çerçeve istersen küçük stajların en yüksek getirili konuları ve vaka stratejileri yazısı tüm küçük stajlar arasında öncelik haritası veriyor; ortopedi orada kompartman ve GKD başlıklarıyla ilk sıralarda yer alıyor.
Bugün için üç somut adım: kompartman karar ağacını boş kâğıda yaz, GKD'nin yaş-bulgu tablosunu ezberden çıkar, ardından bankadan 20 ortopedi sorusu çöz ve her yanlış için "bilgi mi eksikti, kalıp mı kaçtı?" diye not al. İki gün sonra aynı soruları tekrar çöz; ilerlemeni sayı gösterecek.
Sıkça Sorulan Sorular
Kompartman sendromunda nabız alınıyorsa ne yapılır?
Nabız varlığı tanıyı dışlamaz; nabızsızlık çok geç bir bulgudur ve genellikle geri dönüşümsüz hasarı gösterir. Orantısız ağrı, pasif germe ağrısı ve kompartman gerginliği varsa dış bası kaldırılır, basınç ölçülür ve gerekiyorsa acil fasiyotomi yapılır.
Kompartman sendromunda ekstremite neden elevate edilmez?
Elevasyon arteriyel perfüzyon basıncını düşürür ve iskemiyi derinleştirir. Ekstremite kalp seviyesinde tutulur; asıl müdahale dış basının kaldırılması ve fasiyotomidir.
GKD'de Barlow ve Ortolani testleri ne zaman anlamını yitirir?
Yaklaşık 3 aydan sonra kalça çevresindeki yumuşak doku kontraktürü nedeniyle bu testler negatifleşir. O dönemde en güvenilir bulgu abduksiyon kısıtlılığı, yürüme başladıktan sonra ise Trendelenburg yürüyüşü ve kısalık olur.
Evre 3 osteoartritte neden artroplasti yapılmaz?
Çünkü orta evrede konservatif tedavi hâlâ etkilidir: hasta eğitimi, kilo kontrolü, kuadriseps güçlendirme ve basit analjezi. Artroplasti, konservatif tedaviye yanıtsız ileri evre (Evre 4) ve belirgin fonksiyon kaybı olan hastalarda endikedir.
DİE tutulumu neden osteoartrit lehinedir?
Romatoid artrit tipik olarak MCP ve PİE eklemlerini tutar, DİE eklemleri büyük ölçüde korur. DİE tutulumu, Heberden nodülleri, kısa süreli sabah sertliği ve RF/anti-CCP negatifliği birlikte osteoartriti işaret eder.
Salter-Harris sınıflamasında en kötü prognoz hangisi?
Tip V (fizis kompresyon kırığı) en kötü prognoza sahiptir; fizis hasarı nedeniyle büyüme durması ve deformite riski yüksektir. En sık görülen tip ise tip II'dir.
---
Bu makale TUSLA Akademi eğitim içerik ekibi tarafından, TUS adaylarına ortopedi ve travmatoloji konularını veriye dayalı, mekanizma temelli ve sınav odaklı biçimde sunmak amacıyla hazırlanmıştır.