"C'ye Kodla" İşe Yarıyor mu? 22.719 Cevap Anahtarının Dağılımı

Sınav literatürünün en dayanıklı efsanelerinden biri: "Emin değilsen C'yi işaretle." Mantık kulağa hoş geliyor; bir harfin diğerlerinden daha sık doğru cevap olduğu varsayımı, bilinmeyen sorularda küçük bir avantaj sağlar. Bu yazıda 22.719 cevap anahtarını saydık. Sonuç, efsaneyi ne tamamen doğruluyor ne de tamamen çürütüyor: C gerçekten en sık harf, ama fark beklediğiniz kadar büyük değil ve dağılım branştan branşa o kadar değişiyor ki tek harfe kodlamak güvenilir bir strateji olmaktan çıkıyor.

Ölçümün tamamı tek bir alandan geliyor: dogruCevap. 22.719 sorunun tamamında bu alan dolu ve A–E arasında bir değer taşıyor. Aşağıdaki tablo, harflerin ham sayısı ve yüzdesi.

Dağılım: C %23,4, B %21,4, A %18,9, D %18,3, E %18,0

• C: 5.325 soru — %23,4
• B: 4.854 soru — %21,4
• A: 4.292 soru — %18,9
• D: 4.166 soru — %18,3
• E: 4.082 soru — %18,0

Beş harf eşit dağılsaydı her biri 4.543,8 soru, yani %20 olurdu. C, bu eşit payın 781 soru üzerinde; E ise 462 soru altında. En sık ve en seyrek harf arasındaki fark 1.243 soru, yani 5,4 puan.

Bu fark tesadüf mü? 22.719 gözlem için ki-kare hesabı 247,8 veriyor (4 serbestlik derecesi). Bu, dağılımın eşit olmadığını gösteriyor; yani "C fazlalığı" örnekleme gürültüsü değil, veride duran bir eğilim.

100 bilinmeyen soruda ne değişir?

Efsanenin vaadi şu: bilmediğiniz sorularda C işaretlerseniz, rastgele işaretlemeye göre daha fazla doğru çıkar. Bu vaadi sayıya dökelim.

100 soruda rastgele işaretleme beklenen 20 doğru verir. C'yi her zaman işaretlemek, bankadaki dağılıma göre 23,4 doğru verir. Fark 3,4 doğru. 200 soruluk bir sınavda bu, yaklaşık 7 soruya denk gelir.

Ama bu hesabın üç sınırı var. Birincisi, bu bir beklenti; tek bir sınavda sapma her iki yöne de gidebilir. İkincisi, bankanın dağılımı sınavın dağılımı değil; sınavda harf dağılımını bankadan bağımsız düşünmek gerekir. Üçüncüsü, bu yazıda puan karşılığı hesaplanmadı: 3,4 ek doğrunun net ve puana çevrilmesi, kullanılan puanlama kuralına bağlı ve o dönüşüm burada ölçülmedi.

Yani doğru cümle şu: "C'ye kodlamak, bankanın kendi dağılımında 100 soruda yaklaşık 3,4 fazla doğru işaretleme demek." Bu, "3,4 net kazandırır" demek değil.

200 soruluk tek sınavda sapma ne kadar?

Beklenen değer ile tek bir sınavda olacak şey aynı değil. Cevabı bilinmeyen 200 sorunun tamamında C işaretlendiğini varsayalım. C'nin bankadaki oranı %23,4 olduğu için beklenen doğru sayısı 46,8. Bu sayının standart sapması yaklaşık 6,0. Yani tipik bir sınavda 41–53 aralığı normal; iki standart sapmalık aralık 35–59.

Bu aralığın önemi şu: 200 soruda C'nin "beklendiği gibi" 47 kez değil, 35 kez doğru çıkması da istatistiksel olarak sıra dışı değil. Tek sınavda görülen sonuç, uzun vadeli eğilimi doğrulamaz veya çürütmez. Bu yüzden "geçen sınavda C çok çıktı" gözlemi, bir sonraki sınav için bilgi taşımaz.

Aynı hesap 100 soru için: beklenen 23,4, standart sapma 4,2, tipik aralık 15–32. Yani 100 bilinmeyen soruda C işaretleyen biri 15 de doğru yapabilir, 32 de. Bu genişlik, harf stratejisinin neden güvenilir bir "kural" olmadığını tek başına anlatıyor.

Branş branş: C nerede zirvede, nerede değil

Tek bir genel ortalama, branş içindeki tabloyu gizliyor. Soru sayısı 150'nin üzerindeki 20 branşı ayrı ayrı saydık. Sonuç, C'nin 12 branşta tek başına en sık harf olduğunu gösteriyor; Anestezi'de B ile eşit (her biri %21,8). Kalan 7 branşta zirve başka bir harfte.

C'nin en yüksek olduğu branşlar:

• Nöroloji: %35,1 (362 soru). Bankadaki en yüksek C oranı.
• Üroloji: %29,2 (257 soru).
• Göz Hastalıkları: %27,7 (249 soru).
• Pediatri: %27,5 (3.773 soru). En büyük branşta bile C, her üç sorudan birinden fazlasında doğru.
• Dermatoloji: %26,8 (265 soru).
• Psikiyatri: %26,4 (239 soru).
• Acil Tıp: %26,4 (178 soru).

C'nin zirvede olmadığı 7 branş:

• Anatomi: A %21,6 (C %18,5). En sık harf A.
• Histoloji ve Embriyoloji: A %22,1 (C %19,7).
• Farmakoloji: A %21,3 (C %20,5).
• Fizyoloji: D %21,8 (C %18,9).
• Patoloji: E %20,5 (C %20,4). Fark binde bir.
• Ortopedi ve Travmatoloji: B %24,1 (C %21,0).
• Mikrobiyoloji: B %46,1 (C %30,9). Bu satır ayrı bir bölümü hak ediyor.

Bu tablo, "C'ye kodla" stratejisinin neden branşa bağlı olduğunu gösteriyor. Anatomi'de C işaretlemek, A işaretlemekten daha kötü. Fizyoloji'de D, C'den yüksek. Yani tek harfe kodlamak, branş bilgisini devre dışı bırakmak anlamına geliyor.

Mikrobiyoloji: bir uç örnek ve doğrulama

Mikrobiyoloji'nin 1.400 sorusunda dağılım şöyle:

• B: 645 soru — %46,1
• C: 432 soru — %30,9
• A: 205 soru — %14,6
• D: 73 soru — %5,2
• E: 45 soru — %3,2

B ile D arasındaki fark 8,9 kat. Bu, "bir harf diğerlerinden biraz daha sık" düzeyinde bir sapma değil; dağılımın şeklinin bozulduğunu gösteren bir tablo. Bu yüzden bu sayıyı olduğu gibi makaleye koymadan önce ham kayıttan doğruladık.

Doğrulama iki adımda yapıldı. Birincisi, 1.400 sorunun tamamı şıklarıyla birlikte ayrı bir dosyaya çekildi ve dağılım yeniden hesaplandı; sonuç aynı çıktı. İkincisi, eşit aralıklarla seçilen 30 soru tek tek açıldı: soru metni, beş şık, işaretli cevap ve açıklama yan yana okundu.

30 sorunun tamamında işaretli cevap, açıklama metniyle çelişmedi. Yani anahtarlar sistematik olarak yanlış bir şıkka kaymamış. 14 soru tablo içerdiği için cevabın doğruluğu bağımsız olarak değil, yalnızca açıklamayla tutarlılık üzerinden kontrol edilebildi. Kalan 16 soruda işaretli cevap, açıklamanın tarif ettiği seçenekle uyumluydu.

Buradan çıkan sonuç şu: Mikrobiyoloji'deki sapma bir "yanlış anahtar" sorunu değil, bir konum yanlılığı sorunu. Sorular yazılırken doğru cevap belirgin biçimde B konumuna yerleştirilmiş; içerik doğru, konum tekdüze. Bu ayrım önemli, çünkü ikisi farklı şeyler söylüyor: birincisi veri hatası, ikincisi üretim alışkanlığı.

Bu nedenle Mikrobiyoloji, genel dağılım karşılaştırmasından çıkarıldı. Çıkarıldığında tablo şöyle değişiyor: C %23,4'ten %23,0'a, B %21,4'ten %19,7'ye iniyor; A %19,2, D %19,2, E %18,9 oluyor. Yani C–E farkı 5,4 puandan 4,0 puana düşüyor. Mikrobiyoloji tek başına, genel tablodaki C fazlalığının önemli bir bölümünü açıklıyor.

Branş tablosunun tamamı

Aşağıdaki liste, soru sayısı 150'nin üzerindeki 20 branşın tam dağılımını veriyor. Sıra, soru sayısına göre.

• Pediatri (3.773): A %17,5 · B %16,9 · C %27,5 · D %18,3 · E %19,8 — zirve C.
• Patoloji (2.683): A %20,3 · B %19,8 · C %20,4 · D %19,0 · E %20,5 — zirve E.
• Dahiliye (2.487): A %19,7 · B %19,3 · C %21,2 · D %19,9 · E %20,0 — zirve C.
• Farmakoloji (2.254): A %21,3 · B %19,4 · C %20,5 · D %19,0 · E %19,8 — zirve A.
• Biyokimya (1.997): A %20,1 · B %21,0 · C %21,3 · D %19,8 · E %17,8 — zirve C.
• Mikrobiyoloji (1.400): A %14,6 · B %46,1 · C %30,9 · D %5,2 · E %3,2 — zirve B.
• Kadın Hastalıkları ve Doğum (1.391): A %16,9 · B %22,1 · C %25,2 · D %19,7 · E %16,1 — zirve C.
• Anatomi (1.327): A %21,6 · B %20,1 · C %18,5 · D %20,7 · E %19,1 — zirve A.
• Genel Cerrahi (1.062): A %15,7 · B %23,2 · C %24,1 · D %19,2 · E %17,8 — zirve C.
• Histoloji ve Embriyoloji (839): A %22,1 · B %21,5 · C %19,7 · D %16,9 · E %19,9 — zirve A.
• Fizyoloji (660): A %19,8 · B %18,6 · C %18,9 · D %21,8 · E %20,8 — zirve D.
• Ortopedi ve Travmatoloji (377): A %17,0 · B %24,1 · C %21,0 · D %21,2 · E %16,7 — zirve B.
• Nöroloji (362): A %12,2 · B %17,4 · C %35,1 · D %20,7 · E %14,6 — zirve C.
• Anestezi (275): A %21,1 · B %21,8 · C %21,8 · D %14,2 · E %21,1 — B ve C eşit.
• Dermatoloji (265): A %18,9 · B %17,7 · C %26,8 · D %15,1 · E %21,5 — zirve C.
• Kulak Burun Boğaz (257): A %19,8 · B %22,2 · C %24,1 · D %19,1 · E %14,8 — zirve C.
• Üroloji (257): A %16,3 · B %18,7 · C %29,2 · D %21,0 · E %14,8 — zirve C.
• Göz Hastalıkları (249): A %18,5 · B %17,7 · C %27,7 · D %17,7 · E %18,5 — zirve C.
• Psikiyatri (239): A %16,3 · B %17,2 · C %26,4 · D %19,7 · E %20,5 — zirve C.
• Acil Tıp (178): A %20,2 · B %23,0 · C %26,4 · D %16,3 · E %14,0 — zirve C.

Bu tabloda dikkat çeken şey, C'nin yüksek olduğu branşların çoğunun küçük branşlar olması değil; tersi. En büyük üç branşta (Pediatri, Patoloji, Dahiliye) C oranları %27,5, %20,4 ve %21,2. Yani C fazlalığı belirli bir büyüklük sınıfında toplanmıyor; branşın kendi soru üretim alışkanlığına göre değişiyor. Nöroloji'nin %35,1'i ise 362 soruyla en uç örnek: aynı bankada Anatomi %18,5'te kalıyor.

Dağılım neden böyle? Üç olası mekanizma

Bu veri, dağılımın neden eşit olmadığını açıklamıyor; yalnızca eşit olmadığını gösteriyor. Eldeki veriyle üç mekanizma öne sürülebilir ve üçü de test edilmedi.

Birincisi: yazım alışkanlığı. Soru yazan kişi, doğru cevabı belirli bir konuma yerleştirme eğiliminde olabilir. Mikrobiyoloji'deki %46,1 B oranı bu mekanizmayla uyumlu: içerik doğru, konum tekdüze. Bu, en basit açıklama ve 30 soruluk kontrolde anahtarların açıklamayla tutarlı çıkması bu ihtimali güçlendiriyor.

İkincisi: kaynak dönüştürme. Bazı sorular başka bir kaynaktan uyarlanırken doğru şık, orijinalindeki konumunu koruyor olabilir. Bu durumda dağılım, bankanın değil kaynağın alışkanlığını yansıtır. Bu hipotezi test etmek için source alanına göre kırılım gerekir; bu yazıda yapılmadı.

Üçüncüsü: gözden geçirme süreci. Redaksiyon sırasında şıkların sırası karıştırılmıyorsa, yazım aşamasındaki konum tercihi doğrudan bankaya yansır. Bu da bir süreç tercihi; veri hatası değil.

Üç mekanizmanın ortak noktası şu: hiçbiri sınavın harf dağılımı hakkında bilgi vermiyor. Hepsi bankanın üretim sürecine ait. Bu yüzden bu yazıdaki oranlar, "sınavda hangi harf çıkar" sorusuna cevap olarak kullanılamaz.

Bu veri neyi göstermiyor?

Üç şeyi göstermiyor, ve bu üçü sıkça karıştırılıyor.

Birincisi: sınavın harf dağılımını göstermiyor. Buradaki 22.719 anahtar, bir soru bankasının üretim çıktısı. Sınavın kendi anahtar dağılımı bu veriden çıkarılamaz. Bankada C fazla çıkıyorsa bu, bankayı yazanların C'yi daha sık doğru şık olarak konumlandırdığını gösterir.

İkincisi: bir harfin "daha zor" olduğunu göstermiyor. Harf dağılımı, soruların zorluğu hakkında hiçbir bilgi taşımıyor. C'nin %23,4 olması, C şıkkının diğerlerinden daha kolay veya daha zor olduğu anlamına gelmiyor.

Üçüncüsü: tek sınav için tahmin üretmiyor. Bu bir toplam dağılım. 200 soruluk tek bir sınavda harf dağılımı bu oranlardan sapabilir; 200 soruda beklenen sapma, toplam 22.719 sorudaki sapmadan çok daha büyük.

O zaman bilinmeyen soruda ne yapılmalı?

Verinin söylediği tek şey şu: harfe göre kodlama, branşa göre değişen bir kural olduğu için güvenilir değil. Buradan çıkan üç pratik sonuç var.

Birincisi: eleme, harften daha güçlü. Beş şıktan ikisini eleyebiliyorsanız, kalan üç şık arasında seçim yapmanın beklenen değeri, tek harfe kodlamanın 3,4 puanlık avantajından çok daha yüksek. Bu, ölçüm değil aritmetik: 1/3 olasılık, 1/5'ten büyük.

İkincisi: branş içinde harf eğilimi varsa bile, bu bir kural değil. Nöroloji'de C %35,1; ama aynı bankada Anatomi'de C %18,5 ve en sık harf A. Branş bazlı bir "harf notu" çıkarmak için branş başına en az birkaç yüz soru gerekir; bu da yalnızca birkaç branşta mümkün.

Üçüncüsü: işaretleme disiplini, harf stratejisinden daha çok kazandırır. Boş bırakma, yanlış işaretleme ve soru atlama kararları, harf seçiminden daha büyük fark yaratır. Bu yazı bunu ölçmüyor; ama verinin gösterdiği tek şey, harf seçiminin küçük bir etki olduğu.

Sık sorulan sorular

"C'ye kodla" işe yarıyor mu?

Bankanın toplam dağılımında C %23,4 ile en sık harf; yani 100 bilinmeyen soruda rastgele işaretlemeye göre yaklaşık 3,4 fazla doğru işaretleme beklenir. Ama bu, puan kazancı olarak ölçülmedi ve branştan branşa tersine dönüyor: Anatomi, Histoloji, Farmakoloji, Fizyoloji, Patoloji, Ortopedi ve Mikrobiyoloji'de C zirvede değil.

En sık doğru cevap hangi harf?

Bankanın tamamında C (5.325 soru, %23,4). İkinci B (4.854, %21,4). En seyrek E (4.082, %18,0).

Fark istatistiksel olarak anlamlı mı?

Evet. 22.719 gözlemde ki-kare 247,8 (4 serbestlik derecesi). Ancak anlamlı olması büyük olduğu anlamına gelmiyor: en sık ve en seyrek harf arasındaki fark 5,4 puan.

Mikrobiyoloji neden ayrı ele alındı?

Çünkü dağılımı diğer 20 branştan belirgin biçimde ayrışıyor: B %46,1, D %5,2. 30 soruluk elle kontrolde anahtarların açıklamayla tutarlı olduğu görüldü; yani sorun yanlış anahtar değil, cevabın hep aynı konuma yazılması. Bu yüzden genel dağılım karşılaştırmasına dahil edilmedi.

Bu dağılım sınavda da böyle mi?

Bu veri sınavın dağılımını göstermiyor; yalnızca soru bankasının dağılımını gösteriyor. İkisi arasında bir eşitlik varsayılamaz.

Veri kaynağı ve tarih

Bu yazıdaki tüm sayılar, 20 Ekim 2026 tarihinde TUSLA Firestore projesindeki questions koleksiyonundan (22.719 kayıt) hesaplandı. Kullanılan alan: dogruCevap. Dağılım, A–E arasındaki beş değer üzerinden sayıldı; boş veya geçersiz değer bulunmadı. Ki-kare değeri, eşit dağılım (her harf için %20) varsayımına göre hesaplandı. Branş kırılımı, soru sayısı 150'nin üzerindeki 20 branş için yapıldı; branş ataması ders ve konu alanlarından üretildi. Mikrobiyoloji doğrulaması, 1.400 sorunun tam kaydı üzerinden ve eşit aralıklarla seçilen 30 sorunun elle incelenmesiyle yapıldı. Puan/net dönüşümü bu yazıda hesaplanmadı.

Cevap anahtarı dağılımının branş tablosu için TUS'ta Hangi Dersten Kaç Soru Çıkıyor?, soru çözme teknikleri için TUS Soru Çözme Teknikleri, sınav formatı için TUS Sınavı Kaç Soru, Kaç Dakika? yazılarına bakabilirsiniz.